ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), nitelikli saklayıcı bulunmayan kripto varlıklar için koşullu öz-saklama seçeneği getiren yeni düzenlemesini onayladı. Yıllık 433 bin doları aşan öngörülen maliyet alt toplamı ve teknoloji harcamalarının bu hesaba dahil edilmemiş olması, küçük yatırım danışmanlarının piyasada rekabet etmesini zorlaştırırken, büyük sermayeli firmaların ölçek avantajıyla öne çıkmasına yol açıyor.
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), yatırım danışmanlarının belirli koşullar altında kripto varlıkları kendi bünyelerinde saklamasına (öz-saklama) imkan tanıyacak yeni düzenleme teklifini onayladı. 1 Ekim tarihinde duyurulan bu çerçeve, uygun bir nitelikli saklayıcının bulunmadığı durumlarda yatırım danışmanlarına yasal bir çıkış yolu sunarken, sektörde büyüklüğe dayalı yeni bir maliyet ve rekabet dinamiği yaratıyor.
Yıllık 433 Bin Doları Bulan Maliyet Kalemleri
SEC tarafından yayımlanan ekonomik analiz raporuna göre, öz-saklama seçeneğini kullanmanın maliyeti danışman başına yıllık 433.833 dolar düzeyinde bir alt toplamla ifade ediliyor. Bu rakamın en büyük bileşenini, ortalama 376.000 dolar olarak hesaplanan bağımsız iç kontrol raporu oluşturuyor.
Buna ek olarak, 2026 dolar bazında 173.499 dolarlık ilk iç uyum maliyeti ve yıllık 57.833 dolarlık yinelenen uyum çalışmaları tablolarda yer alıyor. SEC'in iç tahmin modeli, danışmanların başlangıçta 300 saat, sonrasında ise yılda 100 saatlik uyum mesaisi harcayacağını ve saat başı maliyetin 578,33 dolar olacağını varsayıyor.
Ancak bu hesaplamanın dikkat çekici bir eksikliği bulunuyor; teknoloji, yazılım, donanım ve ilgili altyapı sistemlerine yapılacak büyük harcamalar bu alt toplamın dışında tutuluyor. Kurum, söz konusu teknolojik maliyetlerin ekonomik olarak oldukça yüksek olabileceğini kabul ediyor.
Ölçek Ekonomisi ve Küçük Firmalar İçin Dezavantaj
Düzenlemenin getirdiği maliyet yükü, küçük ölçekli yatırım danışmanları ile büyük finans kuruluşları arasındaki uçurumu derinleştirme potansiyeli taşıyor. SEC analizine göre, kayıtlı 16.442 yatırım danışmanından yalnızca yaklaşık %5'ine tekabül eden 823 firmanın bu öz-saklama modelini kullanması bekleniyor. Gerçek katılımın ise bundan daha düşük olabileceği öngörülüyor.
Büyük danışmanlık firmaları, varlık koruma (safeguarding) maliyetlerini daha geniş bir müşteri tabanına, birden fazla varlığa veya bağlı işletmelere yayma kapasitesine sahip. Buna karşın, dar bir kripto müşteri kitlesine odaklanan veya sınırlı varlık yöneten küçük firmalar için aynı maliyet katlanılamaz bir yük haline gelebiliyor. Bağımsız muhasebecilerin kripto kontrollerini denetleme konusundaki uzmanlık kıtlığı da küçük firmaların pazarlık gücünü zayıflatarak hizmet maliyetlerini daha da artırabilir.
Denetim Yükümlülükleri ve Koşullu Saklama Şartları
Öz-saklama alternatifinin kullanılabilmesi için yatırım danışmanının, her bir varlık için hiçbir nitelikli saklayıcının hizmet vermediğine dair makul bir gerekçeye dayanması şart koşuluyor. Bu belirlemenin hem saklama öncesinde hem de üç ayda bir periyodik olarak yinelenmesi gerekiyor. Bir nitelikli saklayıcı piyasaya çıktığında ise danışman, varlığı en kısa sürede o kuruma devretmekle yükümlü tutuluyor.
SEC Komiserleri Hester Peirce ve Mark Uyeda’nın açıklamalarına göre; bu süreç, danışmanların müşteri anahtar materyallerini tutmasını gerektirdiği için kötüye kullanım, suiistimal ve operasyonel hata risklerini beraberinde getiriyor. Bu riskleri dengelemek amacıyla ilk bağımsız iç kontrol raporunun saklamaya başlandıktan sonraki altı ay içinde, sonrasında ise her takvim yılında en az bir kez sunulması zorunlu kılınıyor. Ayrıca iki veya daha fazla yetkili kişinin onay mekanizması, varlık ayrıştırması ve siber güvenlik korumaları gibi katı denetim katmanları uygulanıyor. SEC’in sunduğu çerçeve, nitelikli saklayıcı eksikliğinden kaynaklanan erişim sorunlarını çözmeyi hedeflerken, doğurduğu yüksek maliyet ve bürokratik yük nedeniyle küçük danışmanların piyasadan dışlanabileceği yönündeki tartışmaları alevlendirmiş durumda.
