Kripto türev piyasalarında uzun süredir perpetual sözleşmelerin gölgesinde kalan onchain opsiyonlar, lider Perp DEX’lerin ekosisteme katılmasıyla ivme kazanıyor. Volmex verilerine göre Bitcoin opsiyonlarının açık pozisyon payı %58,9’a ulaşırken, sektörde yeni bir rekabet dönemi başlıyor.
Kripto para türev piyasalarında uzun süredir yalnızca yönlü fiyat tahminlerine dayalı perpetual (kalıcı) sözleşmelerin egemen olduğu tablo, önde gelen merkeziyetsiz borsa (Perp DEX) projelerinin opsiyon pazarına dahil olmasıyla birlikte değişim sürecine girdi. Piyasa endeks sağlayıcısı Volmex verilerine göre, geçtiğimiz hafta itibarıyla Bitcoin opsiyonlarının açık pozisyon (OI - Open Interest) payı tüm Bitcoin türev piyasasının %58,9’una ulaşarak yıl başındaki %50 seviyesini geride bıraktı. Hyperliquid, Lighter ve Variational gibi sektörün önde gelen oyuncuları, Ekim ayında peş peşe duyurdukları opsiyon ürün planlarıyla onchain türev ekosisteminde "fiyat yönüne bahis oynamaktan" "volatilite yönetimine" geçişin fitilini ateşledi.
Kurumsal Sermaye ve ETF Etkisi Opsiyonları Büyütüyor
Opsiyonların marjinal bir araçtan risk yönetiminin ana omurgasına dönüşmesinde geleneksel finans piyasalarından gelen sermaye akışı belirleyici rol oynuyor. Geçtiğimiz Cuma günü itibarıyla toplam Bitcoin türevleri açık pozisyonu yaklaşık 129 milyar dolar seviyesindeyken, bunun yaklaşık 36 milyar dolarını ABD merkezli Bitcoin ETF'leri ile bağlantılı opsiyonlar oluşturdu. Yalnızca BlackRock’ın IBIT ürünü, yaklaşık 35 milyar dolarlık opsiyon pozisyonunu elinde tutuyor. Kripto-native platformlar dahil edildiğinde piyasadaki toplam Bitcoin opsiyon büyüklüğü 76 milyar dolara ulaşıyor ve ETF opsiyonları bu hacmin neredeyse yarısını sırtlıyor.
Bu dönüşüm onchain ekosistemine de doğrudan yansıdı. DeFiLlama verilerine göre, onchain opsiyonlarının nominal işlem hacmi geçen yılın dördüncü çeyreğindeki 1,698 milyar dolardan, bu yılın üçüncü çeyreğinde 8,367 milyar dolara yükselerek yaklaşık 4 katlık bir büyüme kaydetti. Aynı dönemde onchain perpetual işlem hacmi 36,29 trilyon dolardan 17,12 trilyon dolara gerilerken, opsiyonların perpetual hacmine oranı dört çeyrek üst üste artarak %0,05’ten %0,49’a çıktı.
Üç Farklı Strateji: Hyperliquid, Lighter ve Variational’ın Pazar Girişleri
Önde gelen Perp DEX’lerin opsiyon sektörüne farklı yollardan giriş yapması, pazarın katmanlı bir yapıya evrildiğini gösteriyor.
* Hyperliquid (Altyapı Odaklı Yaklaşım): Sektörün lider Perp DEX’i Hyperliquid, doğrudan tescilli bir opsiyon ürünü çıkarmak yerine HIP-4 pazarı aracılığıyla protokole opsiyon uygulamaları için altyapı araçları ekledi. Ekosistem içerisindeki Hypercall protokolü, Eylül ayında 536 milyon dolarlık nominal işlem hacmine ulaştı. Kurucu Jeff Yan, perpetuals ve opsiyonların birbirini tamamladığını belirterek, temel altyapıyı birleştirerek daha zengin türev formlarının geliştirilmesine zemin hazırladıklarını ifade etti. * Lighter (Basit Giriş Ürünü): En kolay giriş noktasını tercih eden Lighter, 19 Ekim’de Bitcoin ve Ethereum üzerinde 15 dakikalık ikili (binary) opsiyonları başlattı. Kısa vadeli ve net kar/zarar mekanizmasına sahip bu ürünle kullanıcı tabanını genişletmeyi hedefleyen proje, ilerleyen süreçte standart Avrupa tipi opsiyonlara geçiş yapmayı planlıyor. * Variational (Kurumsal Yapı): Geleneksel nicel (quant) ekiplerden doğan Variational, gelecek yıl standart opsiyonlar, yapılandırılmış ürünler ve tezgah üstü (OTC) türevleri kapsayacak Variational Pro’yu piyasaya sürmeye hazırlanıyor.
Mevcut Pazar Lideri Derive ve İkinci Tier Rekabeti
Yeni oyuncular sahneye çıkmadan önce onchain opsiyon piyasasında belirgin bir hiyerarşi oluşmuş durumdaydı. Son dört çeyrekte prim hacmi 59,41 milyon dolardan 193 milyon dolara (%225 artış), nominal hacim ise 2,102 milyar dolardan 8,794 milyar dolara (%318 artış) yükseldi.
Lyra'dan evrilen Derive, yaklaşık 2,19 milyar dolarlık toplam opsiyon açık pozisyonunun 2,07 milyar dolarını tek başına elinde tutarak %80'in üzerindeki pazar payını koruyor. FalconX gibi profesyonel piyasa yapıcıların desteğiyle derinlik kazanan Derive’ın opsiyon pozisyon büyüklüğü perpetual sözleşmelerinin yaklaşık 27 katına ulaşıyor.
İkinci tier'da ise farklı stratejiler izleyen platformlar yer alıyor: * Paradex: Paradigm tarafından kuluçka merkezinde geliştirilen StarkNet tabanlı uygulama zinciri, son 30 günde 391 milyon dolar nominal hacim ve 102 milyon dolar açık pozisyon ile sektörde ikinci sırada yer alıyor. * Aevo: Sektörün öncülerinden olan platformun prim hacmi dört çeyrek üst üste artarak 5,46 milyon dolara ulaştı. * Rysk Finance: Kullanıcıların varlık yatırarak piyasa yapıcılara satım veya alım opsiyonu sağladığı ve prim geliri elde ettiği bir getiri ürünü olarak konumlanıyor.
Öne Çıkan Doğrulanmış Veriler
* Bitcoin Opsiyon Payı: Volmex verilerine göre Bitcoin opsiyonlarının açık pozisyon payı tüm türevlerin %58,9’una yükseldi. * Onchain Hacim Artışı: DeFiLlama verilerine göre onchain opsiyon nominal hacmi Q4 2023’teki 1,698 milyar dolardan Q3 2024’te 8,367 milyar dolara çıktı. * Derive Dominansı: Derive, piyasadaki toplam 2,19 milyar dolarlık opsiyon açık pozisyonunun 2,07 milyar dolarını elinde tutuyor.
Büyüme ivmesine rağmen, Block Scholes gibi araştırma firmaları onchain opsiyonlarının tam anlamıyla ana akım haline gelmesi için parçalanmış likidite gibi henüz çözülemeyen bazı altyapısal engellerle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.
